OSPWL ORZYSZ
5 Pułk Ułanów Zasławskich

HISTORIA 5 PUŁKU UŁANÓW ZASŁAWSKICH

          5 Pułk Ułanów Zasławskich dziedziczył tradycje 5 pułków jazdy polskiej. W okresie powstania listopadowego Władysław Zamoyski własnymi środkami pochodzącymi z ordynacji zamoyskiej, formuje Pułk 5 Ułanów Zamoyskich. Żołnierze tego Pułku brali udział w bitwie pod Wawrem i Grochowem oraz Ostrołęką. We wrześniu 1831r. w związku
z upadkiem powstania, pułk przekroczył granicę austriacką, gdzie nastąpiło jego rozformowanie.

 

          Po raz kolejny utworzono 5 pułk w czasie wojny krymskiej u boku wojsk angielsko – francuskich. Jednak wobec porażek Rosji w tej wojnie i zawarcia rozejmu, a następnie pokoju, żołnierze 5 pułku nie wzięli udziału
w działaniach bojowych. W dniu 31 lipca 1856 r. w Konstantynopolu nastąpiło rozwiązanie pułku.

 

          Po raz trzeci przystąpili Polacy do utworzenia 5 pułku ułanów jesienią 1917r. w Besarabii, na froncie austriacko – rumuńskim. 5 pułk ułanów został włączony w skład II Korpusu Polskiego. Wobec kapitulacji Rumunii i perspektywy rozbrojenia oddziałów polskich, dowódca II Korpusu zdecydował o przebijaniu się przez tereny obsadzone wojskami austriackimi i niemieckimi. Wiosną 1918 r. 5 pułk brał udział w boju pod Kaniowem. Kapitulacja II Korpusu była też końcem istnienia pułku. Oficerowie, w tym ostatni dowódca pułku ppłk Sochaczewski, zostali wywiezieni do twierdzy brzeskiej, a żołnierze do pracy w kopalniach węgla na Górnym Śląsku.

 

          Po zakończeniu I wojny światowej, w listopadzie 1918r. ppłk Sochaczewski zostaje zwolniony z twierdzy. Na mocy rozkazu szefa Sztabu Generalnego, przystępuje do tworzenia 5 pułku ułanów w Mińsku Mazowieckim. Już 3 stycznia 1919 r. pułk wyrusza w składzie Grupy Operacyjnej gen. Jana Romera do obrony Lwowa, atakowanego przez Ukraińców. W ciągu tego roku toczy boje z wojskami ukraińskimi na Wołyniu.

 

          Wiosną 1920 r. 5 pułk ułanów został przydzielony do Grupy Edwarda Rydza-Śmigłego i ubezpiecza marsz 1 Dywizji Piechoty Legionów na Żytomierz. Radzieckie przeciwuderzenie zmusiło Polaków do odwrotu. 5 czerwca1920 r. wojska 1 Armii Konnej Budionnego przerwały front polski.

 

          5 lipca doszło do kawaleryjskiej bitwy pod Równem. Wobec braku amunicji, żywności i otoczenia z trzech stron, położenie polskich oddziałów było krytyczne. Dzięki wspaniałej postawie ułanów 5 pułku, Polska Dywizja Jazdy wymknęła się z okrążenia.

 

          W sierpniu 1920 r. pułk otrzymał zadanie obrony Lwowa przed armią radziecką. Na pozycje zajmowane przez ułanów nacierała sowiecka 8 Dywizja Kawalerii. Pomimo wysokich strat, dzięki odwadze i wytrwałości polscy ułani powstrzymali Rosjan.

 

          We wrześniu 1920 r. wojska polskie rozpoczęły ofensywę na froncie południowym, której celem było ostateczne wyparcie wojsk radzieckich z Małopolski Wschodniej. 23 września 1920 r. 5 pułk ułanów otrzymał zadanie rozpoznania okolicy Zasławia. W czasie wykonywania tego zadania pułk zaskoczyły oddziały radzieckiej 24 dywizji
i w czasie wspaniałej szarży odniósł zwycięstwo. „Żelazna” radziecka dywizja została całkowicie rozbita. W szarży wzięło udział 115 ułanów. Wzięli oni do niewoli 1106 jeńców, zdobyto działa, karabiny maszynowe oraz tabor wojskowy. Poległo 103 żołnierzy radzieckich. Zwycięstwo okupiono znikomymi stratami: zginął 1 oficer, 1 oficer i kilku ułanów było rannych.

 

          5 pułk ułanów, aby uczcić pamięć tej walecznej i brawurowej szarży przyjął miano ”zasławski”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 ZARYS DZIEJÓW

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

          W okresie międzywojennym pułk stacjonował w Ostrołęce, do dnia 30 sierpnia 1939 r., tj. do momentu wyruszenia w kierunku m. Stawiski, rejonu koncentracji Podlaskiej Brygady Kawalerii.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Proporczyk, Sztandar Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych – Bemowo Piskie. Górna część proporczyka jest w odcieniu czerwieni -barwa karmazynowa, dół barwa niebieska, natomiast jego lewy kąt kolor biały. Barwy proporczyka symbolizują nawiązanie do dziedziczenia tradycji 5 Pułku Ułanów Zasławskich.

 

 

          3 września gen. Młot – Fijałkowski otrzymał specjalne zezwolenie od Naczelnego Dowództwa na użycie Podlaskiej Brygady Kawalerii do wypadu na Prusy Wschodnie celem rozpoznania sił przeciwnika w rejonie Biała – Drygały. W nocy z 3 na 4 września Brygada osiągnęła rejon Milewo – Glinki, a o godz. 4.00 przeszła granicę polsko – niemiecką. 5 pułk ułanów nacierał na lewym skrzydle. W toku zaciętych walk ułani zdobywają wsie: Sokalen, Kowalen (obecnie Kowalewo) i Klarheim. Pułk bierze do niewoli 30 jeńców, w tym 2 oficerów, zdobywa: 15 ckm, 2 samochody, wiele pistoletów i karabinów. Zwycięstwo zostało okupione śmiercią 4 żołnierzy. Rannych zostało: 5 oficerów, 1 podoficer, 12 ułanów. Wobec ogólnej sytuacji na froncie, również Podlaska Brygada Kawalerii zmuszona była opuścić zajmowane stanowiska i rozpoczęła odwrót na południe. W rejonie Zambrowa toczono ciężkie walki z niemiecką 20 Zmotoryzowaną Dywizją Piechoty. Po dwudniowym zaciekłym boju, wojska polskie uległy przewadze przeciwnika. Wycofujące się pododdziały 5 Pułku znalazły się w składzie dwóch brygad kawalerii: Podlaskiej i Suwalskiej. Jednostki te wycofywały się pod naciskiem Niemców w kierunku na Białowieżę.

          17 września wojska radzieckie przekroczyły wschodnią granicę Rzeczypospolitej. Do pierwszych walk żołnierzy 5 Pułku z żołnierzami sowieckimi doszło w dniu 28 września koło Jabłoni. Ostatni bój stoczyli „zasławczycy” walcząc
w składzie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Kleeberga. Rozkaz o kapitulacji dotarł do pułku 5 października około godz. 24.00. Dnia 6 października 1939r. o godz. 18.00 w pobliżu leśniczówki Lipiny 5 Pułk Ułanów Zasławskich złożył broń. Złożenie broni oznaczało koniec tej zwartej, dzielnej jednostki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych